Người thân nằm liệt giường sau tai biến, chấn thương hay một đợt bệnh nặng là hoàn cảnh khiến nhiều gia đình lúng túng. Người bệnh cần được xoay trở, vệ sinh, cho ăn nhiều lần trong ngày, kể cả ban đêm. Chỉ cần sơ suất vài ngày, vết loét có thể xuất hiện và kéo dài hàng tháng. Chăm sóc người bệnh nằm liệt giường vì thế đòi hỏi cả sức lực, thời gian lẫn kỹ năng.
Bài viết giới thiệu dịch vụ chăm sóc bệnh nhân liệt giường tại nhà của NAVI care. Bạn sẽ biết người chăm làm những việc gì, vì sao chống loét là ưu tiên số một, và gia đình nên chuẩn bị ra sao. Xem thêm dịch vụ chăm sóc người bệnh của NAVI care.
Người nằm liệt giường đối mặt với những nguy cơ nào?
Nằm một chỗ lâu ngày gây ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan trong cơ thể. Những biến chứng thường gặp gồm:
- Loét tì đè: da và mô bên dưới bị tổn thương do chịu áp lực kéo dài, hay gặp ở xương cùng, gót chân, hông, bả vai, sau đầu.
- Viêm phổi: nằm lâu khiến đàm ứ đọng, nhất là khi người bệnh ho yếu hoặc bị sặc khi ăn.
- Nhiễm trùng tiểu: do vệ sinh chưa tốt, uống ít nước, dùng tã lâu.
- Cứng khớp, teo cơ: tay chân không vận động sẽ co rút, khó phục hồi về sau.
- Táo bón: do ít vận động, ăn ít chất xơ, uống ít nước.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu: máu lưu thông chậm ở chân có thể tạo cục máu đông. Việc phòng ngừa cần theo chỉ định của bác sĩ.
- Trầm cảm, suy sụp tinh thần: người bệnh mất khả năng tự chủ, dễ buồn chán, cáu gắt.
Phần lớn các biến chứng trên có thể giảm nguy cơ đáng kể nhờ chăm sóc đều đặn và đúng cách. Đó chính là vai trò của người chăm sóc.
Chống loét cho người nằm liệt: ưu tiên hàng đầu
Loét tì đè hình thành nhanh hơn nhiều người nghĩ, có khi chỉ sau vài giờ chịu áp lực liên tục ở người gầy yếu. Khi đã loét, việc điều trị kéo dài, tốn kém và gây đau đớn cho người bệnh. Vì vậy, phòng ngừa luôn tốt hơn chữa.
Các nguyên tắc chống loét mà nhân viên NAVI care thực hiện:
- Xoay trở định kỳ: thay đổi tư thế thường xuyên. Khoảng 2 giờ một lần là mốc thường được khuyến nghị, nhưng tần suất cụ thể nên theo hướng dẫn của nhân viên y tế dựa trên tình trạng da và loại nệm.
- Kiểm tra da mỗi ngày: quan sát vùng xương cùng, gót, hông, khuỷu tay. Nếu có vùng đỏ không mất đi sau khi đã giảm áp lực, cần báo ngay cho gia đình.
- Giữ da sạch và khô: thay tã ngay khi ướt, lau nhẹ nhàng, không chà xát mạnh.
- Giảm áp lực: dùng gối kê giữa hai đầu gối, dưới bắp chân để gót chân không chạm giường. Cân nhắc nệm chống loét theo tư vấn.
- Tránh kéo lê người bệnh trên ga giường: nâng người khi xoay trở để không làm trầy da.
- Dinh dưỡng đủ đạm và nước: cơ thể thiếu dinh dưỡng thì da dễ tổn thương và khó lành hơn.
Nếu người bệnh đã có vết loét, việc chăm sóc vết loét cần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc điều dưỡng. Người chăm sóc sẽ giữ vùng loét không bị đè ép và báo lại khi vết loét có dấu hiệu nặng lên như sâu hơn, có mủ, mùi hôi hoặc người bệnh sốt.
Dịch vụ chăm sóc bệnh nhân liệt giường tại nhà gồm gì?
Bên cạnh chống loét, một ngày chăm sóc người nằm liệt còn có nhiều việc khác.
Vệ sinh toàn thân
- Lau người hoặc tắm tại giường, gội đầu tại giường.
- Vệ sinh răng miệng ít nhất 2 lần mỗi ngày. Với người ăn qua ống thông, việc này càng quan trọng để phòng viêm phổi.
- Vệ sinh vùng kín sau mỗi lần đi tiểu, đại tiện, thay tã và tấm lót.
- Cắt móng tay chân, thay quần áo, thay ga giường.
Ăn uống an toàn
- Cho ăn ở tư thế nửa ngồi, đầu cao, và giữ tư thế này một lúc sau ăn để hạn chế trào ngược, sặc.
- Chế biến thức ăn đúng độ mềm, độ đặc theo khả năng nuốt của người bệnh.
- Theo dõi dấu hiệu sặc như ho khi ăn, giọng khàn ướt sau khi nuốt, và báo gia đình để hỏi bác sĩ.
- Với người đã được đặt ống thông dạ dày: cho ăn qua ống theo đúng hướng dẫn đã được nhân viên y tế chỉ dạy. Việc đặt hoặc thay ống do nhân viên y tế thực hiện.
Vận động thụ động và tư thế
- Tập co duỗi nhẹ nhàng các khớp tay chân để hạn chế cứng khớp, theo hướng dẫn của chuyên viên phục hồi chức năng.
- Đặt tư thế đúng khi nằm nghiêng, nằm ngửa, dùng gối kê đỡ.
- Cho người bệnh ngồi dậy trên giường hoặc xe lăn khi bác sĩ cho phép.
Theo dõi và báo cáo
Người chăm ghi sổ theo dõi về ăn uống, lượng nước, tiểu tiện, đại tiện, tình trạng da và tinh thần. Khi có dấu hiệu như sốt, thở nhanh, ho nhiều đàm, nước tiểu đục có mùi, lơ mơ hơn bình thường, nhân viên sẽ báo ngay cho gia đình.
Chăm sóc tinh thần
Người nằm liệt thường rất nhạy cảm vì phụ thuộc người khác. Người chăm cần tôn trọng sự riêng tư khi vệ sinh, nói chuyện nhẹ nhàng, giải thích trước khi làm, và khuyến khích người bệnh tự làm những gì còn làm được.
Vì sao nên thuê người chăm người bị liệt?
Chăm người nằm liệt là công việc nặng về thể chất. Mỗi lần xoay trở, nâng người, thay ga đều cần lực và kỹ thuật đúng. Nếu làm sai, cả người bệnh lẫn người chăm đều dễ bị chấn thương, đặc biệt là đau lưng ở người chăm.
Thuê người chăm người bị liệt mang lại cho gia đình:
- Người bệnh được chăm đều đặn, kể cả ca đêm, không bị gián đoạn khi người nhà bận việc.
- Kỹ thuật xoay trở, vệ sinh, cho ăn đúng cách, giảm nguy cơ biến chứng.
- Người nhà có thời gian nghỉ ngơi, tránh kiệt sức vì chăm sóc kéo dài.
- Có người ghi nhận diễn tiến mỗi ngày để báo lại cho bác sĩ khi tái khám.
Gia đình cần chuẩn bị gì?
Để việc chăm sóc người nằm liệt giường tại nhà thuận lợi, gia đình nên chuẩn bị:
- Giường: nên có giường y tế có tay quay nâng đầu, có thanh chắn hai bên. Giường cần đặt sao cho người chăm tiếp cận được từ hai phía.
- Nệm chống loét: nệm hơi hoặc nệm chuyên dụng theo tư vấn của nhân viên y tế.
- Vật dụng vệ sinh: tã người lớn, tấm lót, khăn ướt không cồn, găng tay, bô dẹt, kem bảo vệ da nếu được khuyên dùng.
- Gối kê các cỡ để đỡ lưng, chân, tay khi đặt tư thế.
- Xe lăn nếu người bệnh có thể ngồi.
- Phòng thoáng mát, đủ ánh sáng, gần nhà vệ sinh và dễ đưa người bệnh ra ngoài khi cần cấp cứu.
Các hình thức chăm sóc
Người nằm liệt thường cần chăm sóc liên tục nên phần lớn gia đình chọn gói 24/24 hoặc kết hợp ban ngày và ban đêm. Nếu gia đình có người ở nhà, có thể thuê theo ca để phụ những việc nặng như tắm, xoay trở, thay ga. Gói theo tháng phù hợp với người cần chăm sóc dài hạn.
Xem thêm bảng giá dịch vụ và dịch vụ chăm sóc người bệnh tại nhà.
Câu hỏi thường gặp
Bao lâu thì cần xoay trở người bệnh một lần?
Mốc thường được khuyến nghị là khoảng 2 giờ một lần. Tuy nhiên, người có da mỏng, gầy yếu hoặc đã có vùng da đỏ có thể cần xoay trở thường xuyên hơn. Gia đình nên hỏi bác sĩ, điều dưỡng về tần suất phù hợp.
Người chăm có xử lý vết loét được không?
Người chăm sóc giữ vệ sinh, giảm áp lực và theo dõi vết loét. Việc rửa, đắp thuốc, cắt lọc vết loét cần do điều dưỡng hoặc bác sĩ thực hiện hoặc hướng dẫn cụ thể.
Người bệnh vừa liệt do tai biến thì nên chọn dịch vụ nào?
Người sau tai biến ngoài chăm sóc sinh hoạt còn cần tập phục hồi chức năng sớm theo chỉ định. Gia đình có thể tham khảo dịch vụ phục hồi sau tai biến của NAVI care.
Có nhận chăm người liệt tại bệnh viện không?
Có. NAVI care nhận nuôi bệnh tại các bệnh viện ở TP.HCM và Bình Dương. Xem dịch vụ chăm sóc người bệnh tại bệnh viện.
Khi gia đình cần thêm người hỗ trợ, tham khảo dịch vụ chăm sóc người bệnh của NAVI care tại nhà và tại bệnh viện. Bạn cũng có thể đọc thêm: chăm sóc người già tại nhà và chăm sóc người bệnh tại nhà.
Chăm đúng cách, người bệnh bớt khổ
Người nằm liệt giường không thể tự nói hết những khó chịu của mình. Một người chăm đủ kỹ năng và kiên nhẫn giúp họ tránh được nhiều biến chứng, sống thoải mái và giữ được phẩm giá. Nếu gia đình cần thuê người chăm người bị liệt tại TP.HCM hoặc Bình Dương, hãy liên hệ NAVI care để được tư vấn.
