Đến lúc cai sữa, nhiều mẹ chọn cách dứt hẳn trong một hai ngày cho nhanh. Kết quả là ngực căng như đá, nổi cục, đau không ngủ được. Tắc tia sữa khi cai sữa rất hay gặp, nhưng phần lớn có thể phòng được nếu mẹ cai đúng cách.
Tóm tắt nhanh
- Cai từ từ, bỏ bớt từng cữ bú cách nhau vài ngày, để cơ thể giảm tiết sữa dần.
- Khi căng, vắt hoặc hút bớt vừa đủ đỡ tức, không vắt cạn.
- Chườm lạnh, mặc áo ngực vừa vặn; không bó chặt ngực.
- Sốt, đỏ nóng, đau tăng hoặc không đỡ sau khoảng 24 giờ: đi khám.
Vì sao cai sữa dễ bị tắc
Cơ thể mẹ sản xuất sữa theo nhu cầu bú. Khi bé đột ngột không bú nữa, sữa vẫn tiết ra trong một thời gian, vú căng lên, mô vú sưng và một số vùng thoát sữa kém. Nếu căng kéo dài, vùng đó dễ chuyển sang viêm.
Cai càng đột ngột, ngực càng căng nhiều. Đó là lý do cai từ từ thường dễ chịu hơn cho cả mẹ và bé.
Cách cai sữa giảm nguy cơ tắc
- Bỏ một cữ mỗi lần: thường bắt đầu với cữ bé ít quan tâm nhất, ví dụ cữ giữa buổi sáng. Giữ vài ngày rồi mới bỏ cữ tiếp theo.
- Rút ngắn thời gian bú: cho bé bú ngắn dần ở các cữ còn lại trước khi bỏ hẳn.
- Cữ đêm và cữ ngủ để sau cùng: đây thường là các cữ bé gắn bó nhất.
- Theo dõi ngực mỗi ngày: nếu thấy căng nhiều, chậm lại, giữ nguyên số cữ thêm vài ngày.
Với bé lớn, mẹ có thể thay cữ bú bằng bữa ăn, sữa khác phù hợp tuổi hoặc hoạt động gần gũi khác. Mẹ nên hỏi bác sĩ nhi nếu bé dưới 12 tháng để chọn sữa thay thế phù hợp.
Khi ngực căng tức trong lúc cai
- Vắt bớt vừa đủ: vắt tay hoặc hút một ít để đỡ căng, dừng khi thấy dễ chịu. Vắt cạn sẽ báo cơ thể tiếp tục tiết sữa.
- Chườm lạnh: túi lạnh bọc khăn, 10–15 phút, vài lần trong ngày. Xem thêm tắc tia sữa nên chườm nóng hay lạnh.
- Vuốt nhẹ: vuốt nhẹ trên da về phía nách, không day bóp mạnh.
- Áo ngực vừa vặn, nâng đỡ tốt: không quá chật.
- Thuốc giảm đau hoặc thuốc giảm tiết sữa: chỉ dùng khi bác sĩ chỉ định.
Những thói quen nên bỏ
- Bó chặt ngực bằng khăn, băng: có thể làm tăng đau và nguy cơ tắc, viêm.
- Nhịn uống nước để mất sữa: không giúp giảm sữa đáng kể mà làm mẹ mệt.
- Day nặn mạnh cho “tan cục”: dễ gây bầm và sưng thêm.
- Tự dùng thuốc mất sữa mua theo lời truyền miệng.
Khi nào cần đi khám
- Sốt, ớn lạnh, mệt như bị cảm.
- Vùng ngực đỏ, nóng, sưng lan rộng, đau tăng.
- Không đỡ sau khoảng 24 giờ dù đã chườm và vắt bớt.
- Có khối căng mềm lún, chảy dịch hoặc mủ.
Xem tắc tia sữa bị sốt phải làm sao và viêm tuyến vú sau sinh.
Cần người hỗ trợ tại nhà
Nếu không sốt nhưng ngực căng cứng nhiều, mẹ có thể nhờ kỹ thuật viên đến hướng dẫn cách vắt bớt, vuốt nhẹ và lên kế hoạch cai từng cữ. Xem dịch vụ thông tắc tia sữa tại nhà và giá thông tắc tia sữa.
Hotline/Zalo dịch vụ mẹ và bé: 0982 000 314
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
