Nhiều mẹ được chỉ dùng lược chải, lăn chai nước nóng hay bóp thật mạnh cho “tan cục sữa”. Cách này thường làm ngực đau và sưng thêm. Bài viết hướng dẫn cách tự massage thông tắc tia sữa tại nhà theo hướng dẫn mới: vuốt nhẹ để giảm sưng, kết hợp vắt sữa bằng tay và chườm lạnh.
Tóm tắt nhanh
- Vuốt rất nhẹ trên da, từ vùng tắc về phía nách và xương đòn. Lực chỉ đủ kéo nhẹ da.
- Không day sâu, không bóp cục, không dùng lược, máy rung hay vật nóng.
- Sau massage: cho bé bú hoặc vắt tay vừa đủ đỡ căng, rồi chườm lạnh.
- Sốt, đỏ nóng lan rộng, không đỡ sau khoảng 24 giờ: đi khám.
Vì sao phải massage nhẹ, không day mạnh
Các tài liệu cập nhật xem tắc tia sữa chủ yếu là tình trạng viêm và phù nề quanh ống dẫn sữa. Bản tóm tắt phác đồ số 36 của Hiệp hội Y khoa Nuôi con bằng sữa mẹ (ABM) nêu rõ: massage sâu lên mô vú không được khuyến nghị vì làm viêm nặng thêm, trong khi massage nhẹ hoặc massage dẫn lưu bạch huyết có thể giúp giảm sưng (nguồn).
Hiểu đơn giản: mục tiêu không phải “đẩy cục sữa ra” mà là giảm sưng để sữa tự thoát lại bình thường.
Chuẩn bị
- Rửa tay sạch, cắt móng tay ngắn.
- Ngồi ngả lưng hoặc nằm ngửa, kê gối sau lưng cho thoải mái.
- Không cần dầu. Nếu da khô, dùng một chút dầu dừa hoặc dầu ăn sạch, không dùng dầu nóng, dầu gió.
- Chuẩn bị túi chườm lạnh bọc khăn, cốc hoặc bình sạch để hứng sữa.
Các bước tự massage
- Vùng xương đòn: đặt các ngón tay ngay trên xương đòn cùng bên, vuốt nhẹ ra phía vai khoảng 5–10 lần.
- Hố nách: úp lòng bàn tay vào hố nách, ấn thật nhẹ rồi thả, lặp lại 5–10 lần.
- Vuốt từ vùng tắc về nách: đặt lòng bàn tay phẳng lên vùng căng, vuốt nhẹ trên da về phía nách. Lực chỉ như vuốt ve, không ấn vào mô vú. Lặp lại 5–10 lần.
- Vùng phía trong ngực: nếu tắc ở nửa trong, vuốt nhẹ về phía xương ức và lên xương đòn.
- Toàn bộ chỉ mất vài phút. Có thể làm vài lần trong ngày, trước hoặc trong cữ bú.
Nếu thấy đau hơn khi massage, nghĩa là lực đang quá mạnh. Hãy nhẹ tay lại hoặc dừng.
Vắt sữa bằng tay khi cần
Nếu bé không bú được hoặc ngực vẫn căng sau cữ bú, mẹ vắt bớt bằng tay:
- Đặt ngón cái và ngón trỏ thành hình chữ C, cách quầng vú khoảng 2–3 cm.
- Ấn nhẹ về phía thành ngực.
- Ép hai ngón lại với nhau, rồi thả ra. Lặp lại theo nhịp đều.
- Xoay vị trí ngón tay quanh quầng vú để lấy sữa ở các vùng khác nhau.
- Dừng khi thấy đỡ căng. Không cố vắt cạn.
Sữa vắt ra vẫn dùng cho bé được, bảo quản như sữa mẹ bình thường.
Sau massage
- Cho bé bú theo nhu cầu, thử đổi tư thế. Xem cách cho con bú khi bị tắc tia sữa.
- Chườm lạnh 10–15 phút để giảm sưng. Xem nên chườm nóng hay lạnh.
- Nghỉ ngơi, uống đủ nước, mặc áo ngực vừa vặn.
Những việc không nên làm
- Dùng lược chải, chai nước nóng, đá lăn, máy rung lên ngực.
- Bóp, day mạnh vào cục cứng hoặc nặn đầu ti.
- Chườm nóng lâu, chườm lá hay đắp thuốc không rõ nguồn gốc.
- Hút sữa liên tục để làm trống ngực.
Khi nào cần người hỗ trợ hoặc đi khám
Nếu tự massage, cho bú đều khoảng một ngày mà vùng cứng không mềm hơn, hoặc tắc tái đi tái lại, nguyên nhân thường nằm ở khớp ngậm hay cách sắp xếp cữ bú. Mẹ có thể nhờ dịch vụ thông tắc tia sữa tại nhà của NAVI care, kỹ thuật viên nữ dùng lực nhẹ và chỉnh cách cho bú, nhận cả lịch buổi tối và ban đêm.
Mẹ cần đi khám nếu sốt, ớn lạnh, ngực đỏ nóng lan rộng, đau tăng dần hoặc có dịch mủ. Xem viêm tuyến vú sau sinh.
Hotline/Zalo dịch vụ mẹ và bé: 0982 000 314
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
