Nhiều mẹ được người lớn dặn chườm khăn thật nóng lên chỗ tắc cho “tan sữa”. Nhưng các hướng dẫn mới đã thay đổi. Vậy tắc tia sữa nên chườm nóng hay chườm lạnh? Câu trả lời ngắn: ưu tiên chườm lạnh để giảm sưng, tránh chườm nóng kéo dài.
Tóm tắt nhanh
- Nên: chườm lạnh sau cữ bú, khoảng 10–15 phút, có khăn lót.
- Tránh: chườm nóng lâu, chườm quá nóng, day bóp mạnh vùng tắc. Khăn ấm ngắn trước cữ bú vẫn được nếu mẹ thấy dễ chịu.
- Vẫn cho bú theo nhu cầu như bình thường, không cố vắt cạn.
- Sốt, đỏ nóng lan rộng hoặc không đỡ sau khoảng 24 giờ: đi khám.
Vì sao khuyến nghị đã thay đổi
Trước đây, tắc tia sữa được hiểu như “cục sữa kẹt” cần làm nóng cho tan rồi bóp ra. Các tài liệu cập nhật, trong đó có phác đồ số 36 năm 2022 của Hiệp hội Y khoa Nuôi con bằng sữa mẹ (ABM), xem đây chủ yếu là tình trạng viêm và phù nề ở mô vú. Bản tóm tắt phác đồ khuyên tránh chườm nóng và dùng đá hoặc túi lạnh, không massage sâu lên mô vú (nguồn).
Lý do: nhiệt làm mạch máu giãn, vùng viêm có thể sưng thêm. Lạnh giúp co mạch, giảm sưng và giảm đau, nhờ đó sữa thoát ra dễ hơn.
Tờ hướng dẫn của Đại học California San Francisco (UCSF) cũng khuyên chườm lạnh 10–20 phút, tránh dùng nhiều nhiệt. Tuy nhiên, nếu mẹ thấy dễ chịu, có thể chườm ấm ngắn ngay trước khi cho bú hoặc hút sữa, dùng hạn chế (nguồn). Nói cách khác: lạnh là chính, ấm chỉ là phụ và thật ngắn.
Cách chườm lạnh đúng
- Dùng túi chườm lạnh, túi gel hoặc đá bọc trong khăn mỏng. Không áp đá trực tiếp lên da.
- Chườm sau cữ bú hoặc sau khi hút sữa, khoảng 10–15 phút.
- Có thể lặp lại vài lần trong ngày khi thấy căng đau.
- Dừng nếu da tê buốt, đỏ bất thường hoặc mẹ thấy khó chịu.
Kết hợp với massage thật nhẹ
Thay vì day bóp, mẹ vuốt nhẹ trên bề mặt da, từ vùng đau về phía nách và xương đòn, giống như vuốt ve. Kiểu vuốt nhẹ này hỗ trợ dịch thoát ra khỏi vùng sưng. Lực chỉ đủ kéo nhẹ da, không ấn sâu vào mô vú, không dùng máy rung.
Nếu mẹ đã lỡ chườm nóng hay day mạnh và thấy đau hơn, hãy ngừng lại, chuyển sang chườm lạnh và vuốt nhẹ.
Những việc khác giúp đỡ tắc nhanh
- Cho bé bú theo nhu cầu, cả hai bên, giữ lịch như bình thường.
- Không hút sữa liên tục để “vắt cho hết”, vì có thể làm tiết thêm sữa và sưng thêm.
- Kiểm tra khớp ngậm: bé ngậm sâu cả quầng vú, mẹ không đau rát khi bú.
- Mặc áo ngực vừa vặn, nằm nghiêng tránh đè lên bên bị tắc.
- Hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ nếu muốn dùng thuốc giảm đau.
Xem thêm tắc tia sữa có tự hết không và tắc tia sữa nổi cục cứng phải làm sao.
Khi nào chườm thôi là không đủ
- Sốt, ớn lạnh, mệt như bị cảm: xem tắc tia sữa bị sốt phải làm sao.
- Vùng đỏ nóng lan rộng, đau tăng dần.
- Không đỡ sau khoảng 24 giờ tự chăm sóc.
- Có dịch, mủ hoặc khối căng mềm lún.
Những trường hợp này mẹ cần đi khám. Nếu không sốt nhưng tắc mãi không đỡ hoặc tái đi tái lại, mẹ có thể nhờ người có kinh nghiệm xem lại cách cho bú. NAVI care có dịch vụ thông tắc tia sữa tại nhà với kỹ thuật viên nữ, dùng lực nhẹ.
Hotline/Zalo dịch vụ mẹ và bé: 0982 000 314
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế trước khi áp dụng.
