Người nằm liệt giường lâu ngày sau tai biến, chấn thương hay bệnh nặng rất dễ cứng khớp, teo cơ, loét tì đè và viêm phổi. Những biến chứng này nhiều khi khiến việc chăm sóc vất vả hơn cả bệnh chính. Tập vật lý trị liệu cho người nằm liệt giường mỗi ngày giúp giữ khớp mềm, phòng biến chứng và tạo nền để người bệnh có thể ngồi dậy khi tình trạng cho phép.
Mục tiêu tập cho người nằm liệt
- Giữ tầm vận động các khớp, phòng co rút.
- Phòng loét tì đè, phòng huyết khối, viêm phổi.
- Duy trì sức cơ còn lại.
- Tập ngồi dậy, chuyển sang ghế khi có thể, giúp người bệnh tỉnh táo và ăn uống dễ hơn.
Vận động thụ động từng khớp
Người nhà nhẹ nhàng cử động các khớp cho người bệnh, mỗi động tác 5–10 lần, 2 lần mỗi ngày. Đỡ phía trên và dưới khớp, cử động chậm, dừng khi người bệnh đau.
- Vai: đưa tay lên cao, dang ra ngang. Với tay bên liệt sau tai biến, chỉ đưa lên khoảng ngang vai, không kéo mạnh.
- Khuỷu, cổ tay, ngón tay: gập duỗi, xòe ngón.
- Háng, gối: co gối về phía ngực rồi duỗi thẳng; dạng chân ra ngang.
- Cổ chân: gập bàn chân lên, duỗi xuống để phòng bàn chân rũ.
Nếu người bệnh còn cử động được một phần, khuyến khích tự làm cùng (vận động có trợ giúp).
Đặt tư thế và xoay trở
- Xoay trở ít nhất mỗi 2 giờ, luân phiên nằm ngửa, nghiêng hai bên.
- Kê gối dưới cẳng chân để gót không chạm nệm; kê gối giữa hai gối khi nằm nghiêng.
- Giữ bàn chân vuông góc với cẳng chân bằng gối kê.
- Kiểm tra da vùng xương cùng, gót, hông, vai mỗi ngày.
Xem thêm chăm sóc người bệnh nằm liệt giường. Người liệt do chấn thương cột sống, xem liệt hai chân và liệt tứ chi.
Tập thở và ho
Hít sâu bằng mũi, thở ra chậm bằng miệng chúm môi, 5–10 lần, vài lượt mỗi ngày. Nâng đầu giường khi ăn và sau ăn khoảng 30 phút để giảm nguy cơ sặc.
Tập ngồi dậy và chuyển sang ghế
- Nâng đầu giường dần, theo dõi chóng mặt, vã mồ hôi.
- Nghiêng người, đưa chân xuống mép giường, đỡ vai để ngồi dậy.
- Ngồi mép giường vài phút, tập giữ thăng bằng.
- Chuyển sang ghế có tay vịn đặt sát giường, có người đỡ ở hông.
Chỉ tập ngồi, đứng khi bác sĩ cho phép và tình trạng ổn định.
Dấu hiệu cần báo bác sĩ
- Sốt, ho nhiều, khó thở, đờm đục.
- Bắp chân sưng đỏ đau một bên.
- Da vùng tì đè đỏ không mất sau khi xoay trở, phồng rộp, loét.
- Lơ mơ hơn, yếu liệt nặng thêm đột ngột.
Khi nào nên có kỹ thuật viên
Kỹ thuật viên đến nhà đánh giá, tập đúng cho từng khớp, hướng dẫn người nhà kỹ thuật xoay trở, đặt tư thế và chuyển người bệnh an toàn, đồng thời theo dõi khi nào người bệnh có thể tiến lên ngồi, đứng. Xem phục hồi chức năng tại nhà và vật lý trị liệu cho người già tại nhà. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi áp dụng.

