Sau tai nạn giao thông, té ngã từ trên cao, chấn thương cột sống ngực hoặc thắt lưng có thể làm tổn thương tủy sống, khiến người bệnh yếu hoặc liệt hai chân. Đây là thay đổi rất lớn với cả người bệnh và gia đình. Phục hồi chức năng cho người liệt hai chân do chấn thương cột sống giúp phòng biến chứng, tận dụng tối đa phần vận động còn lại và giúp người bệnh tự lập nhiều nhất có thể.
Mức độ hồi phục phụ thuộc vào gì
Khả năng hồi phục phụ thuộc vào vị trí tổn thương và tổn thương tủy hoàn toàn hay không hoàn toàn. Người tổn thương không hoàn toàn thường có khả năng cải thiện vận động nhiều hơn. Phần lớn sự cải thiện tự nhiên thường diễn ra trong những tháng đầu, nhưng tập luyện vẫn có ích lâu dài để giữ sức khỏe và khả năng tự sinh hoạt. Bác sĩ phục hồi chức năng là người đánh giá và tiên lượng cụ thể.
Mục tiêu phục hồi tại nhà
- Phòng loét tì đè, co rút khớp, huyết khối, viêm phổi.
- Tăng sức tay, vai, cơ thân mình để tự xoay trở, tự ngồi dậy.
- Tự chuyển từ giường sang xe lăn, sang ghế, lên xuống xe.
- Tập đứng, tập đi với nẹp, khung nếu tổn thương cho phép.
- Hướng dẫn gia đình chăm sóc an toàn hằng ngày.
Phòng biến chứng mỗi ngày
- Loét tì đè: người bệnh mất cảm giác nên không biết bị đè. Xoay trở mỗi 2 giờ khi nằm; khi ngồi xe lăn, nhổm người hoặc nghiêng giảm áp mỗi 15–30 phút; kiểm tra da mỗi ngày.
- Co rút khớp: vận động thụ động háng, gối, cổ chân mỗi ngày; giữ bàn chân vuông góc.
- Bàng quang, ruột: làm theo hướng dẫn của bác sĩ về đặt thông tiểu, lịch đi tiêu; uống đủ nước theo chỉ định.
- Co cứng cơ: kéo giãn đều đặn; báo bác sĩ nếu co cứng tăng nhiều.
Nội dung tập thường gặp
- Tăng sức tay, vai: đẩy người lên bằng tay, tập với dây kháng lực, tạ nhẹ.
- Thăng bằng khi ngồi: ngồi mép giường, với tay lấy đồ, nghiêng người có kiểm soát.
- Chuyển tư thế: tự lăn người, tự ngồi dậy, chuyển giường sang xe lăn bằng tấm trượt nếu cần.
- Tập đứng: với khung, bàn đứng hoặc nẹp, khi bác sĩ cho phép.
- Sức bền: tập tay liên tục, đẩy xe lăn quãng dài.
Dấu hiệu nguy hiểm cần biết
- Tăng phản xạ tự động (thường gặp khi tổn thương ở cột sống ngực cao trở lên): đau đầu dữ dội đột ngột, huyết áp tăng cao, vã mồ hôi, đỏ mặt phía trên vùng tổn thương. Cho người bệnh ngồi dậy, nới quần áo chật, kiểm tra ống thông tiểu bị gập hoặc bàng quang căng, và gọi cấp cứu nếu không đỡ.
- Sốt, nước tiểu đục, hôi: có thể nhiễm trùng tiểu.
- Chân sưng đỏ một bên, khó thở: nguy cơ huyết khối.
- Da đỏ không mất sau khi giảm tì đè, phồng rộp, loét.
Gia đình cần chuẩn bị gì
- Nệm chống loét, gối kê, xe lăn có đệm ngồi phù hợp.
- Lối đi đủ rộng cho xe lăn, tay vịn nhà vệ sinh, ghế tắm.
- Giấy ra viện, chỉ định của bác sĩ phục hồi chức năng.
Kỹ thuật viên hỗ trợ gì tại nhà
Người liệt do tổn thương tủy sống cần chương trình phục hồi dài hạn, thường bắt đầu tại bệnh viện, khoa phục hồi chức năng. Khi về nhà, kỹ thuật viên của NAVI care tiếp tục tập theo chỉ định, giúp phòng co rút, tăng sức tay, tập chuyển tư thế, tập ngồi, đứng và hướng dẫn gia đình chăm sóc an toàn. Xem tập cho người nằm liệt giường, phục hồi chức năng tại nhà. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Cần kỹ thuật viên đến tập tại nhà? NAVI care nhận lịch phục hồi chức năng tại nhà Thủ Đức, vật lý trị liệu tại nhà Quận 12, vật lý trị liệu tại nhà Gò Vấp và vật lý trị liệu tại nhà Bình Dương.
: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Người bệnh tổn thương tủy sống cần được bác sĩ phục hồi chức năng theo dõi định kỳ.

