Chấn thương cột sống cổ do tai nạn giao thông, té ngã, lặn sai cách có thể làm tổn thương tủy cổ, gây liệt tứ chi: yếu hoặc liệt cả hai tay và hai chân. Mức độ rất khác nhau giữa từng người. Phục hồi chức năng nhằm phòng biến chứng, tận dụng phần vận động còn lại của tay, vai và giúp người bệnh tham gia sinh hoạt nhiều nhất có thể.
Khả năng hồi phục
Phụ thuộc vào mức tổn thương (đốt sống cổ nào) và tổn thương tủy hoàn toàn hay không hoàn toàn. Tổn thương càng thấp, tay càng giữ được nhiều chức năng. Người tổn thương không hoàn toàn có khả năng cải thiện nhiều hơn. Bác sĩ phục hồi chức năng sẽ đánh giá và đặt mục tiêu thực tế.
Những vấn đề cần chú ý đặc biệt
Hô hấp
Tổn thương tủy cổ có thể làm yếu cơ hô hấp, ho yếu, dễ viêm phổi. Tập thở sâu, hỗ trợ ho theo hướng dẫn, đổi tư thế thường xuyên và tiêm phòng theo chỉ định của bác sĩ.
Tăng phản xạ tự động
Có thể xảy ra ở người tổn thương tủy từ ngực cao trở lên: đau đầu dữ dội đột ngột, huyết áp tăng cao, vã mồ hôi, đỏ mặt, nghẹt mũi. Nguyên nhân hay gặp là bàng quang căng, ống thông tiểu bị gập, táo bón, quần áo chật, vết loét. Xử trí ngay: cho ngồi dậy, hạ chân, nới quần áo, kiểm tra ống thông tiểu và bàng quang. Gọi cấp cứu nếu không cải thiện nhanh.
Hạ huyết áp khi ngồi dậy
Người bệnh dễ choáng khi chuyển từ nằm sang ngồi. Nâng đầu giường từ từ, có thể dùng băng bụng, tất áp lực theo hướng dẫn.
Điều hòa thân nhiệt
Khả năng đổ mồ hôi, giữ ấm kém. Tránh phòng quá nóng hoặc quá lạnh.
Phòng biến chứng mỗi ngày
- Loét tì đè: xoay trở mỗi 2 giờ; khi ngồi xe lăn, người nhà nghiêng hoặc ngả xe để giảm áp đều đặn; kiểm tra da mỗi ngày.
- Co rút khớp: vận động thụ động vai, khuỷu, cổ tay, ngón tay, háng, gối, cổ chân mỗi ngày.
- Bàn tay: giữ tư thế bàn tay đúng bằng nẹp theo chỉ định; với một số mức tổn thương, kỹ thuật viên hướng dẫn giữ độ căng nhất định ở gân gập ngón để hỗ trợ cầm nắm.
- Bàng quang, ruột: làm theo lịch và hướng dẫn của bác sĩ.
Nội dung tập thường gặp
- Tập thở, hỗ trợ ho.
- Tăng sức các cơ vai, tay còn hoạt động.
- Tập ngồi, giữ thăng bằng thân mình khi ngồi có tựa.
- Tập sử dụng dụng cụ hỗ trợ ăn uống, viết, dùng điện thoại tùy khả năng tay.
- Tập đứng với bàn đứng khi bác sĩ cho phép, giúp tuần hoàn và xương.
- Hướng dẫn gia đình chuyển người bệnh giường – xe lăn an toàn.
Gia đình cần chuẩn bị gì
- Nệm chống loét, gối kê định vị, xe lăn có đệm và tựa lưng phù hợp.
- Máy đo huyết áp tại nhà.
- Số điện thoại bác sĩ điều trị và cơ sở cấp cứu gần nhất.
Kỹ thuật viên hỗ trợ gì tại nhà
Người liệt tứ chi cần được theo dõi bởi bác sĩ phục hồi chức năng và thường bắt đầu chương trình tại bệnh viện. Khi về nhà, kỹ thuật viên của NAVI care tiếp tục tập theo chỉ định: vận động thụ động, tập thở, tăng sức phần còn lại, tập ngồi và hướng dẫn gia đình chăm sóc, chuyển tư thế an toàn. Xem thêm phục hồi chức năng liệt hai chân do chấn thương cột sống và tập cho người nằm liệt giường. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Gia đình muốn tập cùng kỹ thuật viên có thể xem: vật lý trị liệu tại nhà Thủ Đức, phục hồi chức năng tại nhà Gò Vấp, phục hồi chức năng tại nhà Quận 12, vật lý trị liệu tại nhà Bình Dương.
: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Người bệnh tổn thương tủy cổ cần được bác sĩ theo dõi định kỳ.

