Trong và sau điều trị ung thư, nhiều người bệnh mệt mỏi kéo dài, yếu cơ, ít đi lại và ngày càng phụ thuộc người nhà. Trước đây người bệnh thường được khuyên nghỉ ngơi nhiều. Hiện nay, các hướng dẫn quốc tế khuyến khích người bệnh ung thư vận động, tập luyện phù hợp vì lợi ích cho cả thể chất và tinh thần. Tập vật lý trị liệu cho người bệnh ung thư tại nhà giúp việc vận động an toàn hơn, nhất là với người đang yếu.
Vận động mang lại lợi ích gì
Theo khuyến nghị đồng thuận của Trường Y học Thể thao Hoa Kỳ (ACSM) năm 2019, tập luyện phù hợp ở người bệnh ung thư có thể giúp giảm mệt mỏi, cải thiện chức năng thể chất, giảm lo âu, trầm cảm và nâng cao chất lượng sống. Vận động không thay thế điều trị ung thư, mà là phần hỗ trợ đi kèm.
Mức tập tham khảo
- Vận động nhẹ đến vừa như đi bộ, đạp xe tại chỗ khoảng 30 phút, 3 buổi mỗi tuần, có thể chia nhỏ.
- Tập sức cơ với dây kháng lực, tạ nhẹ 2 buổi mỗi tuần.
- Người đang rất yếu: bắt đầu từ vài phút, đứng lên ngồi xuống, đi trong nhà, tăng dần.
Mức cụ thể cần điều chỉnh theo giai đoạn điều trị và sức khỏe từng người, nên hỏi bác sĩ ung bướu trước khi bắt đầu.
Khi nào nên hoãn tập và báo bác sĩ
- Sốt, nhiễm trùng, đặc biệt khi bạch cầu đang thấp sau hóa trị.
- Tiểu cầu thấp, dễ chảy máu, bầm tím.
- Thiếu máu nặng: chóng mặt, khó thở khi gắng sức nhẹ.
- Đau xương mới xuất hiện hoặc tăng dần, nhất là ở người có nguy cơ di căn xương.
- Buồn nôn, nôn nhiều, mất nước; khó thở, đau ngực; chân sưng đỏ một bên.
Lưu ý theo từng tình huống
- Di căn xương: tránh động tác xoay vặn, va chạm, nâng nặng vùng có tổn thương; tập theo chỉ định cụ thể của bác sĩ.
- Sau phẫu thuật: tập theo giới hạn của bác sĩ phẫu thuật. Sau mổ ung thư vú, xem tập vai sau mổ ung thư vú.
- Đang xạ trị: giữ vùng da xạ trị sạch, khô, không chà xát, không chườm nóng.
- Có đường truyền, ống dẫn lưu: tránh động tác kéo căng vùng này.
Xoa bóp với người bệnh ung thư
Xoa bóp nhẹ nhàng có thể giúp người bệnh thư giãn, dễ chịu hơn. Tuy nhiên không xoa bóp mạnh, không day ấn lên vùng có khối u, vùng đang xạ trị, vùng có tổn thương xương, và không xoa bóp chân khi nghi huyết khối. Với phù bạch huyết, cần chuyên viên được đào tạo riêng theo chỉ định của bác sĩ.
Kỹ thuật viên hỗ trợ gì tại nhà
- Đánh giá sức cơ, thăng bằng, nguy cơ té ngã, mức độ mệt.
- Lên bài tập vừa sức, điều chỉnh theo từng đợt điều trị.
- Tập đi lại, đứng lên ngồi xuống, phòng té ngã cho người yếu.
- Vận động thụ động, đặt tư thế, phòng loét cho người nằm nhiều.
- Hướng dẫn người nhà cách hỗ trợ an toàn.
Xem thêm phục hồi chức năng tại nhà và tập cho người nằm liệt giường. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Lưu ý: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Người bệnh ung thư cần hỏi ý kiến bác sĩ ung bướu trước khi bắt đầu tập luyện.

