Sau mổ ung thư vú, đặc biệt khi có nạo hạch nách, nhiều chị em thấy vai bên mổ cứng, khó đưa tay lên cao để chải tóc, mặc áo, phơi đồ. Có người còn cảm giác căng như “dây kéo” dưới nách. Tập vai sau mổ ung thư vú đúng thời điểm giúp lấy lại tầm vận động và sinh hoạt bình thường sớm hơn.
Vì sao vai cứng sau mổ
- Đau và sợ đau nên ít cử động tay.
- Sẹo mổ, mô quanh nách co kéo.
- Sau nạo hạch có thể xuất hiện các dải căng như dây dưới da nách lan xuống cánh tay.
- Xạ trị vùng ngực, nách có thể làm mô cứng hơn theo thời gian.
Khi nào bắt đầu tập
Bác sĩ phẫu thuật sẽ dặn thời điểm cụ thể, nhất là khi còn ống dẫn lưu. Thường những ngày đầu tập nhẹ bàn tay, cổ tay, khuỷu tay; đưa tay lên cao và dang rộng hơn khi đã rút dẫn lưu, vết mổ ổn định. Tập đều mỗi ngày trong nhiều tuần, kể cả trong và sau xạ trị nếu bác sĩ đồng ý.
Các bài tập thường dùng
Mỗi bài 5–10 lần, 2–3 lượt mỗi ngày. Tập đến khi thấy căng nhẹ, không cố gắng gây đau nhói.
- Nắm mở bàn tay, gập duỗi khuỷu: những ngày đầu.
- Thở sâu: giúp lồng ngực giãn nở, thư giãn.
- Leo tường: đứng đối diện tường, các ngón tay “bò” dần lên cao, đánh dấu để thấy tiến bộ mỗi ngày.
- Leo tường nghiêng: đứng nghiêng, tay bên mổ bò lên tường bên cạnh.
- Đưa tay lên cao khi nằm: nằm ngửa, hai tay nắm cây gậy, đưa qua đầu.
- Mở ngực: nằm ngửa, hai tay đan sau gáy, hạ hai khuỷu xuống giường.
- Siết bả vai: kéo hai bả vai về sau, giữ 5 giây.
Phù tay bạch huyết: cần biết sớm
Sau nạo hạch nách hoặc xạ trị vùng nách, một số người có nguy cơ phù tay bạch huyết. Dấu hiệu sớm: tay bên mổ nặng, căng, nhẫn hoặc đồng hồ chật hơn, tay to hơn bên kia. Khi có dấu hiệu này, cần báo bác sĩ để được đánh giá và điều trị bởi chuyên viên phù bạch huyết. Nghiên cứu cho thấy tập tăng sức cơ có hướng dẫn, tăng dần không làm tăng nguy cơ phù tay, nên không cần kiêng vận động tay.
Bảo vệ cánh tay bên mổ
- Giữ da sạch, dưỡng ẩm, tránh trầy xước, côn trùng cắn.
- Đeo găng khi làm vườn, rửa chén bằng nước nóng.
- Báo bác sĩ ngay khi tay đỏ, nóng, sưng, sốt: có thể nhiễm trùng.
Khi nào cần báo bác sĩ
- Vết mổ đỏ, chảy dịch, sốt.
- Tay sưng, nặng, đỏ nóng.
- Vai đau tăng, không cải thiện sau vài tuần tập.
- Tê, yếu tay kéo dài.
Tập cùng kỹ thuật viên
Nếu vai cứng nhiều, tập một mình khó hoặc sợ làm sai, kỹ thuật viên có thể đến nhà hướng dẫn bài tập vai, tăng dần mức độ và theo dõi tiến bộ. Kỹ thuật viên không thay thế chuyên viên điều trị phù bạch huyết khi đã có phù tay. Xem thêm tập vật lý trị liệu cho người bệnh ung thư. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Khu vực có kỹ thuật viên đến tận nhà: vật lý trị liệu phục hồi chức năng tại Quận 12, tại Gò Vấp, tại Thủ Đức, tại Bình Dương.
: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng làm theo hướng dẫn của bác sĩ phẫu thuật và bác sĩ ung bướu.

