Vài tuần đến vài tháng sau tai biến, nhiều người thấy tay bên liệt co gập vào ngực, bàn tay nắm chặt, chân duỗi cứng, bàn chân quặp xuống khiến khó đi lại. Đó là co cứng cơ sau tai biến. Nếu không được chăm sóc, co cứng kéo dài có thể dẫn đến co rút khớp, đau và khó vệ sinh, mặc quần áo.
Co cứng cơ là gì
Sau tổn thương não, các cơ bên liệt có thể tăng trương lực, căng cứng và co lại khi bị kéo nhanh. Mức độ khác nhau ở từng người, có người nhẹ, có người rất nặng. Co cứng không phải lúc nào cũng xấu: một số người dựa vào độ cứng của chân để đứng. Mục tiêu là kiểm soát để không gây đau, không cản trở sinh hoạt và không thành co rút cố định.
Dấu hiệu thường gặp
- Vai khép, khuỷu gập, cổ tay và ngón tay gập, khó mở bàn tay.
- Gối duỗi cứng, bàn chân quặp xuống và vào trong, đi bị vướng mũi chân.
- Cơ giật hoặc căng mạnh khi bị kéo nhanh.
- Đau, khó vệ sinh lòng bàn tay, nách, khó mặc áo.
Những yếu tố làm co cứng tăng
- Đau, nhiễm trùng (đặc biệt nhiễm trùng tiểu), loét tì đè.
- Táo bón, bàng quang căng.
- Lạnh, căng thẳng, mệt mỏi.
- Tư thế sai kéo dài, ít vận động.
Khi co cứng tăng đột ngột, hãy kiểm tra những nguyên nhân này trước.
Chăm sóc tại nhà
Kéo giãn chậm
Kéo giãn từ từ, giữ 20–30 giây, không kéo giật. Ví dụ: mở bàn tay và duỗi cổ tay; duỗi khuỷu; đưa vai ra ngang trong tầm không đau; kéo bàn chân lên khi nằm ngửa gối duỗi. Mỗi ngày nhiều lượt.
Đặt tư thế đúng
- Nằm nghiêng lên bên liệt (vai đưa ra trước, không đè lên vai) hoặc bên lành với gối kê đỡ tay chân bên liệt.
- Khi ngồi, đặt tay bên liệt mở trên bàn hoặc gối, bàn chân đặt phẳng trên sàn.
Xem đặt tư thế cho người tai biến.
Vận động hằng ngày
Đứng, chịu lực lên chân bên liệt, đi bộ khi có thể giúp giảm độ cứng. Tập chậm, đều, tránh gắng sức quá mức.
Nẹp định vị
Nẹp bàn tay, nẹp cổ chân có thể giúp giữ khớp ở tư thế tốt, dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc kỹ thuật viên.
Khi nào cần bác sĩ can thiệp
Khi co cứng gây đau nhiều, cản trở vệ sinh, mặc quần áo, đi lại, hoặc khớp bắt đầu co rút cố định. Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc uống hoặc tiêm thuốc giãn cơ tại chỗ kết hợp tập. Không tự ý dùng thuốc giãn cơ.
Tập cùng kỹ thuật viên
Kỹ thuật viên đánh giá mức co cứng, hướng dẫn kéo giãn, đặt tư thế đúng và lồng ghép vào bài tập ngồi, đứng, đi. Xem tập tay sau tai biến, phục hồi chức năng sau tai biến tại nhà. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Tập phục hồi tại nhà theo khu vực: vật lý trị liệu phục hồi chức năng Quận 12, vật lý trị liệu phục hồi chức năng Gò Vấp, phục hồi sau tai biến tại nhà Thủ Đức, vật lý trị liệu tại nhà Dĩ An, phục hồi sau tai biến Thủ Dầu Một.
: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi áp dụng.

