Nhiều người sau tai biến đi lại được nhưng tay bên liệt vẫn yếu, bàn tay nắm chặt khó mở, không cầm được đũa, ly. Tay thường phục hồi chậm hơn chân vì cần cử động tinh tế hơn. Tập tay sau tai biến đều đặn và đúng cách giúp giữ khớp mềm, tận dụng phần cử động còn lại và đưa tay trở lại sinh hoạt.
Nguyên tắc chung
- Bảo vệ vai bên liệt: không kéo, nắm tay bên liệt để đỡ người bệnh dậy.
- Tập mỗi ngày, nhiều lần ngắn tốt hơn một lần dài.
- Dùng tay bên liệt trong sinh hoạt càng nhiều càng tốt, kể cả chỉ để giữ đồ.
- Không bóp nắn mạnh, không kéo giật bàn tay co quắp.
Khi tay chưa cử động được
- Vận động thụ động: người nhà nhẹ nhàng gập duỗi khuỷu, cổ tay, mở từng ngón tay, xoay cẳng tay, mỗi động tác 5–10 lần, 2 lần mỗi ngày.
- Đặt tư thế: khi ngồi, kê tay bên liệt lên gối hoặc bàn trước mặt; khi nằm, kê gối dưới tay, không để tay buông thõng.
- Đan tay: người bệnh đan hai bàn tay vào nhau, dùng tay lành đưa cả hai tay lên ngang vai, xuống, sang hai bên.
Với vai bên liệt, chỉ đưa tay lên khoảng ngang vai khi tập thụ động trừ khi kỹ thuật viên hướng dẫn khác. Xem thêm về đau vai sau tai biến khi có triệu chứng đau.
Khi tay cử động được một phần
- Trượt tay trên bàn: đặt khăn dưới bàn tay, đẩy tới lui, sang ngang.
- Với lấy đồ: đặt đồ vật nhẹ ở các vị trí khác nhau trên bàn, tập với tới và chạm.
- Chống tay: ngồi, chống tay bên liệt xuống giường bên cạnh, dồn bớt trọng lượng lên tay.
- Lật bàn tay: úp, ngửa bàn tay trên đùi.
Tập bàn tay, cầm nắm
- Bóp bóng mềm hoặc khăn cuộn, giữ 3–5 giây, thả.
- Nhặt đồ có kích thước khác nhau: khối gỗ, ly nhựa, nắp chai, đồng xu.
- Xếp chồng, chuyển đồ từ bên này sang bên kia.
- Kẹp giấy giữa ngón cái và ngón trỏ.
Bàn tay co quắp
Co cứng cơ gấp ngón và cổ tay thường gặp sau tai biến. Kéo giãn chậm, giữ 20–30 giây, mỗi ngày nhiều lần; đặt bàn tay mở trên mặt phẳng khi ngồi. Kỹ thuật viên có thể hướng dẫn dùng nẹp định vị bàn tay theo chỉ định. Nếu co cứng tăng nhiều, gây đau hoặc khó vệ sinh lòng bàn tay, cần báo bác sĩ để được đánh giá thêm. Xem co cứng cơ sau tai biến.
Đưa tay vào sinh hoạt
- Dùng tay bên liệt giữ chén khi ăn, giữ giấy khi viết bằng tay lành.
- Lau mặt, chải tóc bằng cả hai tay.
- Mặc áo: luồn tay bên liệt trước, cởi tay bên lành trước.
Những điều nên tránh
- Kéo tay bên liệt để đỡ người bệnh ngồi dậy hoặc dìu đi.
- Để tay buông thõng lâu khi ngồi xe lăn.
- Bóp nắn mạnh, đắp lá, chườm quá nóng lên tay mất cảm giác.
Tập cùng kỹ thuật viên
Kỹ thuật viên đánh giá mức cử động tay, chọn bài phù hợp và hướng dẫn người nhà tập mỗi ngày. Xem phục hồi chức năng sau tai biến tại nhà, chi phí. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Gia đình muốn tập cùng kỹ thuật viên có thể xem: vật lý trị liệu tại nhà Thủ Đức, phục hồi chức năng tại nhà Gò Vấp, phục hồi chức năng tại nhà Quận 12, vật lý trị liệu tại nhà Bình Dương.
: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị trước khi áp dụng.

