Đá bóng xoay người nghe “rắc” trong gối, gối sưng to sau vài giờ, đi lại thấy lỏng lẻo. Chụp cộng hưởng từ xác nhận đứt dây chằng chéo trước, và câu hỏi đầu tiên luôn là: đứt dây chằng chéo trước có cần mổ không? Câu trả lời phụ thuộc vào từng người, nhưng dù mổ hay không, tập vật lý trị liệu đều là phần bắt buộc.
Ai thường được khuyên mổ
- Người trẻ, muốn quay lại các môn có xoay vặn, bật nhảy, đổi hướng như bóng đá, bóng rổ, cầu lông.
- Gối thường xuyên “sụm”, trật khỏi chỗ khi đi lại, lên xuống cầu thang dù đã tập.
- Có tổn thương kèm theo cần xử lý như rách sụn chêm có thể khâu, tổn thương nhiều dây chằng.
- Công việc đòi hỏi gối vững: lao động nặng, leo trèo.
Ai có thể tập phục hồi không mổ
Người ít chơi thể thao xoay vặn, chủ yếu đi bộ, đạp xe, bơi, và gối không bị sụm khi sinh hoạt có thể được bác sĩ cân nhắc tập phục hồi trước. Một số nghiên cứu, như thử nghiệm KANON ở người trẻ hoạt động, cho thấy chiến lược tập phục hồi trước rồi chỉ mổ khi gối vẫn không vững cho kết quả tương đương mổ sớm ở nhiều người. Quyết định cuối cùng nên do bác sĩ chấn thương chỉnh hình đưa ra sau khi khám.
Những tuần đầu sau chấn thương
- Giảm sưng: chườm lạnh, kê cao chân, băng ép nhẹ.
- Đi với nạng nếu đau, chịu lực theo khả năng.
- Lấy lại duỗi gối thẳng và siết được cơ đùi càng sớm càng tốt.
- Tránh xoay vặn, ngồi xổm, chạy nhảy.
Vì sao nên tập trước mổ
Nhiều bác sĩ khuyên chờ gối hết sưng, duỗi thẳng được, gập gần đủ và cơ đùi đã khỏe lại rồi mới mổ. Tập trước mổ (gọi là “tiền phục hồi”) giúp quá trình hồi phục sau mổ thuận lợi hơn và hạn chế cứng gối. Thời gian thường vài tuần, tùy tình trạng.
Bài tập thường dùng giai đoạn này: siết cơ đùi, nâng chân thẳng, trượt gót, cầu mông, đạp xe tại chỗ khi gối cho phép, tập thăng bằng đứng một chân có vịn.
Sau khi mổ
Quá trình tập kéo dài nhiều tháng, đi qua các giai đoạn từ duỗi gối, siết cơ đùi đến tăng sức mạnh, chạy nhẹ và tập bật nhảy. Nhiều hướng dẫn khuyên không quay lại môn đối kháng trước khoảng 9 tháng và khi chưa qua các bài kiểm tra chức năng. Xem chi tiết tập vật lý trị liệu sau mổ dây chằng chéo trước.
Dấu hiệu cần khám sớm
- Gối sưng to nhanh sau chấn thương, không gập duỗi được.
- Gối bị kẹt cứng, không duỗi thẳng được (có thể do mảnh sụn chêm kẹt).
- Bàn chân tê, lạnh, tím.
- Bắp chân sưng đỏ đau một bên.
Tập cùng kỹ thuật viên
Dù mổ hay chưa mổ, kỹ thuật viên giúp bạn tập đúng giai đoạn, theo dõi duỗi gối, sức cơ, thăng bằng và quyết định khi nào tăng mức độ. Tập tại nhà khi còn đi lại khó; khi đã đi được có thể tập tại cơ sở NAVI care Bình Hòa. Xem thêm vật lý trị liệu sau chấn thương. Gọi hoặc nhắn Zalo 0988 44 6464.
Tập cùng kỹ thuật viên tại nhà: vật lý trị liệu sau mổ tại nhà Thủ Đức, vật lý trị liệu tại nhà Quận 12, vật lý trị liệu tại nhà Gò Vấp, vật lý trị liệu sau mổ tại nhà Bình Dương.
: Thông tin trong bài viết mang tính tham khảo. Quyết định mổ hay không cần bác sĩ chấn thương chỉnh hình khám và tư vấn.

